Xã Kiến Thụy

THỰC TIỄN MÔ HÌNH “ĐỘT PHÁ TẠO NGUỒN ĐẢNG TỪ HỌC SINH” TẠI TRƯỜNG THPT KIẾN THỤY, HẢI PHÒNG

Đột phá tạo nguồn Đảng từ học sinh THPT hiện nay là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước đang hội nhập không ngừng và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, công tác này đang phải đối mặt với nhiều thách thức không nhỏ cả về mặt chủ quan lẫn khách quan. Về mặt chủ quan, nhận thức chính trị, lý tưởng cách mạng và động cơ phấn đấu vào Đảng của một bộ phận học sinh còn chưa rõ nét. Bên cạnh đó, việc phát hiện, bồi dưỡng và định hướng cho học sinh ưu tú đôi khi chưa thực sự đồng bộ, hiệu quả. Về khách quan, những tác động đa chiều từ môi trường xã hội, sự phát triển của mạng xã hội cùng những luồng thông tin thiếu kiểm chứng có thể ảnh hưởng đến nhận thức, tư tưởng và quá trình hình thành lý tưởng sống của học sinh. Trước thực tiễn đó, mô hình “Đột phá tạo nguồn Đảng từ học sinh” tại Trường THPT Kiến Thụy, Hải Phòng được triển khai nhằm đổi mới phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao hiệu quả phát hiện và bồi dưỡng học sinh ưu tú, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để các em rèn luyện phẩm chất đạo đức, nâng cao nhận thức chính trị và xây dựng động cơ phấn đấu vào Đảng đúng đắn. Qua đó, mô hình góp phần nâng cao chất lượng công tác tạo nguồn phát triển Đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong tình hình mới. 

Loạt bài viết này tập trung phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp và giới thiệu mô hình vận hành đổi mới cho công tác Đột phá tạo nguồn Đảng từ học sinh trong trường THPT để góp phần bồi đắp cho thế hệ trẻ Việt Nam một nhân cách hoàn thiện, một lý tưởng cách mạng vững vàng và khát vọng cống hiến cho đất nước.

Kỳ 1: “Gieo mầm đỏ” từ ghế nhà trường - Khơi nguồn phát triển Đảng từ học sinh THPT

Thanh thiếu niên Việt Nam luôn là lực lượng xã hội to lớn, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn dành sự quan tâm sâu sắc đối với công tác giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ, coi đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc. Trong Di chúc thiêng liêng để lại cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa ‘hồng’ vừa ‘chuyên’”; đồng thời nhấn mạnh: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu, định hướng phát triển của đất nước giai đoạn 2026-2030 là xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới, coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc. Trọng tâm của giáo dục là phát triển con người toàn diện, tạo đột phá trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong những năm gần đây, giáo dục ở nước ta gặt hái được nhiều kết quả to lớn, đáng tự hào.

Những thành tựu kể trên chính là kết tinh của đường lối đúng đắn, của sự đầu tư chiến lược và trên hết là trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam. Thấy rõ tầm quan trọng của giáo dục và thế hệ trẻ Việt Nam trước vận mệnh của đất nước. Thấy rõ tầm quan trọng của giáo dục và vai trò của thế hệ trẻ trước vận mệnh đất nước, việc bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho học sinh ngay từ ghế nhà trường không chỉ là yêu cầu của công tác giáo dục mà còn là đòi hỏi cấp thiết của công tác xây dựng Đảng trong tình hình mới.

Lễ kết nạp đảng viên mới là học sinh có thành tích xuất sắc, tiêu biểu của Đảng bộ Trường THPT Kiến Thụy, năm học 2021 - 2022

Trong công tác xây dựng Đảng, phát hiện, bồi dưỡng, kết nạp những quần chúng ưu tú là nhiệm vụ quan trọng nhằm bổ sung lực lượng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Chất lượng đội ngũ đảng viên không chỉ được quyết định ở khâu lựa chọn, kết nạp mà còn gắn liền với quá trình giáo dục, rèn luyện và trưởng thành trước đó. Bởi vậy, tạo nguồn phát triển Đảng từ học sinh trung học phổ thông cần được nhìn nhận như một hướng đi có ý nghĩa lâu dài, góp phần chuẩn bị lực lượng kế cận, đồng thời gắn nhiệm vụ xây dựng Đảng với công tác giáo dục thế hệ trẻ. Học sinh THPT đang ở giai đoạn quan trọng của quá trình hình thành thế giới quan, hệ giá trị và định hướng tương lai. Đây là lứa tuổi giàu nhiệt huyết, có nhu cầu khẳng định bản thân, mong muốn được ghi nhận và sẵn sàng tham gia nhiều hoạt động tập thể. Những đặc điểm ấy tạo điều kiện thuận lợi để giáo dục tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật và khát vọng đóng góp cho cộng đồng. Nếu được định hướng đúng đắn, sự nhiệt tình của tuổi trẻ có thể trở thành động lực thúc đẩy các em chủ động học tập, tích cực rèn luyện, biết quan tâm đến những vấn đề chung và từng bước hình thành lý tưởng sống có ích. Ngược lại, nếu thiếu môi trường giáo dục phù hợp, những mong muốn tốt đẹp ấy có thể chỉ dừng lại ở cảm xúc nhất thời, chưa chuyển hóa thành nhận thức vững vàng và hành động bền bỉ. Chính vì vậy, ý nghĩa của việc tạo nguồn phát triển Đảng từ học sinh không đơn thuần nằm ở việc phát hiện những cá nhân có thành tích nổi bật để giới thiệu khi đủ điều kiện. Sâu xa hơn, đó là quá trình gieo mầm về lý tưởng, bồi dưỡng ý thức trách nhiệm và giúp học sinh từng bước hiểu đúng về Đảng, về vai trò của người đảng viên cũng như những yêu cầu đối với quá trình phấn đấu. Công tác này cần được tiến hành từ sớm, có định hướng và sự theo dõi liên tục, thay vì chỉ tập trung vào thời điểm học sinh đến độ tuổi xem xét kết nạp. Khi được tiếp cận phù hợp, các em có thêm thời gian để tìm hiểu, tự nhìn nhận bản thân, xác định động cơ phấn đấu và rèn luyện qua những nhiệm vụ cụ thể.

Điều cần nhấn mạnh là tạo nguồn từ sớm không đồng nghĩa với việc thúc đẩy học sinh vào Đảng bằng mọi giá, càng không nên được xem như một cuộc chạy đua thành tích hay cách bổ sung danh hiệu vào hồ sơ cá nhân. Học lực tốt, thành tích nổi bật và sự tích cực trong phong trào là những biểu hiện đáng ghi nhận, nhưng chưa đủ để phản ánh đầy đủ phẩm chất, nhận thức và động cơ của một cá nhân. Điều quan trọng hơn là quá trình rèn luyện có thực chất hay không; học sinh có ý thức chấp hành kỷ luật, trung thực, trách nhiệm với công việc chung và tự giác hoàn thiện bản thân hay không. Việc phát hiện, bồi dưỡng cần dựa trên sự đánh giá toàn diện, tôn trọng quá trình trưởng thành của mỗi học sinh và bảo đảm các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định. Mục tiêu trước hết là giáo dục những người trẻ có lý tưởng sống đúng đắn, có trách nhiệm với cộng đồng. Từ đó, những học sinh thực sự có nguyện vọng và động cơ phấn đấu phù hợp sẽ tiếp tục được hướng dẫn, bồi dưỡng.

Lễ kết nạp đảng viên mới là học sinh có thành tích xuất sắc, tiêu biểu của Đảng bộ Trường THPT Kiến Thụy, năm học 2022 - 2023.

Để thực hiện mục tiêu ấy, công tác tạo nguồn cần gắn chặt với nhiệm vụ giáo dục toàn diện trong nhà trường. Các môn học, hoạt động giáo dục về lịch sử, chính trị, pháp luật, công dân góp phần trang bị tri thức nền tảng, giúp học sinh hiểu về truyền thống dân tộc, quá trình đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ đất nước, cũng như quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân. Tuy nhiên, lý tưởng không thể chỉ hình thành từ những bài học lý thuyết hay lời khuyên mang tính giáo huấn. Những giá trị như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm và sự sẻ chia cần được kết nối với trải nghiệm thực tế, để học sinh không chỉ hiểu bằng nhận thức mà còn cảm nhận được ý nghĩa thông qua hành động của chính mình.

Các hoạt động về nguồn, chăm sóc di tích lịch sử, tri ân người có công, tình nguyện vì cộng đồng, bảo vệ môi trường hay hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn đều có thể trở thành môi trường giáo dục thiết thực. Khi trực tiếp tham gia một công việc chung, học sinh học cách phối hợp với người khác, tuân thủ kỷ luật, chủ động giải quyết nhiệm vụ và chịu trách nhiệm về phần việc được giao. Qua mỗi trải nghiệm, các em có cơ hội nhận ra rằng những giá trị tốt đẹp không nằm ở lời nói mà cần được thể hiện bằng hành động cụ thể, dù là những việc nhỏ trong học tập và đời sống hằng ngày. Điều quan trọng không phải tổ chức thật nhiều hoạt động mà là tạo điều kiện để học sinh tham gia thực chất, hiểu mục tiêu giáo dục và tự rút ra bài học cho quá trình rèn luyện của bản thân.

Trong quá trình ấy, tổ chức Đoàn Thanh niên giữ vai trò quan trọng trong việc tập hợp, giáo dục và tạo môi trường để học sinh phát huy năng lực, tinh thần xung kích và ý thức trách nhiệm. Thông qua các phong trào, hoạt động tập thể và nhiệm vụ được giao, đoàn viên có cơ hội thể hiện khả năng tổ chức, tinh thần hợp tác, sự chủ động và ý thức phục vụ cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để tổ chức Đoàn quan sát, phát hiện những nhân tố tích cực, đồng thời hướng dẫn các em tiếp tục rèn luyện. Bên cạnh đó, gia đình có ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình hình thành nhân cách và định hướng phấn đấu của học sinh. Sự đồng hành của cha mẹ, sự định hướng của nhà trường và hoạt động giáo dục của tổ chức Đoàn cần được kết nối chặt chẽ để tạo nên môi trường phát triển thống nhất. Từ đó, giúp học sinh cân bằng giữa nhiệm vụ học tập với hoạt động xã hội, giữa mục tiêu trước mắt với quá trình hoàn thiện bản thân lâu dài.

Một yêu cầu khác đặt ra là đổi mới cách thức giáo dục lý tưởng cách mạng phù hợp với đặc điểm của thế hệ học sinh hiện nay. Sự phát triển của công nghệ số giúp người trẻ tiếp cận nhanh chóng với tri thức và nhiều nguồn thông tin, nhưng đồng thời cũng khiến các em phải đối diện với lượng nội dung đa dạng, không đồng đều về độ tin cậy. Nếu chỉ truyền đạt kiến thức một chiều, yêu cầu học sinh ghi nhớ mà thiếu cơ hội trao đổi, phản biện và liên hệ thực tiễn, giáo dục khó phát huy đầy đủ hiệu quả. Vì thế, bên cạnh việc cung cấp kiến thức nền tảng, cần khuyến khích học sinh chủ động tìm hiểu, biết kiểm chứng thông tin, đánh giá vấn đề trên cơ sở căn cứ xác đáng và có trách nhiệm với những phát ngôn, hành vi của mình. Giáo dục lý tưởng trong bối cảnh mới cần giúp học sinh hình thành nhận thức chủ động, thay vì chỉ tiếp nhận thụ động những nội dung được truyền đạt.

Đổi mới cũng không có nghĩa là chạy theo hình thức hoặc tổ chức hoạt động chỉ để hoàn thành kế hoạch. Mỗi hoạt động giáo dục cần có mục tiêu rõ ràng, phù hợp với tâm lý lứa tuổi và tạo cơ hội để học sinh tham gia thực chất. Cùng với đó, việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tố ưu tú cần được tiến hành liên tục, chú trọng cả quá trình phấn đấu chứ không chỉ dựa vào thành tích tại một thời điểm. Có những phẩm chất chỉ bộc lộ rõ qua thời gian, trong cách học sinh ứng xử với bạn bè, thực hiện nhiệm vụ được giao hoặc kiên trì với công việc không đem lại sự ghi nhận tức thời. Một cách đánh giá toàn diện, công bằng sẽ giúp công tác tạo nguồn tránh được biểu hiện hình thức, đồng thời tạo điều kiện để những học sinh có ý thức rèn luyện thực sự được quan tâm, hướng dẫn.

Tạo nguồn phát triển Đảng từ học sinh THPT vì vậy là một quá trình giáo dục lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm và cách tổ chức phù hợp. Kết quả của quá trình ấy không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượng học sinh được giới thiệu hoặc kết nạp trong một năm học mà còn qua sự chuyển biến về nhận thức, tinh thần tự giác và ý thức trách nhiệm của các em. Khi lý tưởng cách mạng được gắn với những việc làm cụ thể, khi hoạt động giáo dục tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm và trưởng thành, việc bồi dưỡng những nhân tố ưu tú mới có nền tảng vững chắc. Đây cũng là cách để công tác xây dựng Đảng được kết nối với nhiệm vụ giáo dục con người, chuẩn bị đội ngũ kế cận có tri thức, đạo đức và tinh thần cống hiến.

Dẫu vậy, từ yêu cầu chung đến kết quả thực hiện vẫn còn những vấn đề cần được xem xét cụ thể. Làm thế nào để giáo dục lý tưởng thực sự đi vào nhận thức và hành động của học sinh? Làm thế nào để phát hiện, bồi dưỡng nhân tố tích cực một cách liên tục trong khi học sinh phải cân đối thời gian cho học tập, thi cử và hoạt động rèn luyện? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến động lực phấn đấu và việc phối hợp giữa các lực lượng giáo dục cần được tổ chức ra sao để bảo đảm hiệu quả thực chất? Đây là những câu hỏi cần được giải đáp từ thực tiễn, thay vì chỉ dừng lại ở những định hướng chung.

Muốn “gieo mầm đỏ” từ ghế nhà trường, không chỉ cần xác định đúng ý nghĩa của công tác tạo nguồn mà còn phải nhận diện những điều kiện giúp hạt mầm ấy phát triển. Việc nhìn thẳng vào những khó khăn trong nhận thức, phương pháp giáo dục và tổ chức thực hiện sẽ là cơ sở để tìm ra cách làm phù hợp, tránh hình thức và nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh ưu tú. Từ yêu cầu đó, thực tiễn triển khai công tác tạo nguồn phát triển Đảng ở trường THPT cần được khảo sát, phân tích một cách khách quan, làm rõ những điểm nghẽn đang đặt ra và nguyên nhân của chúng. Đây cũng là nội dung cần được tiếp tục xem xét trong kỳ tiếp theo của loạt bài.

Kỳ 2: Những “nút thắt” trên mặt trận tạo nguồn Đảng từ học sinh